Андижон – Бобурга лутф этиб озорлаган, кўхна дарибозасини очиб, шоирнинг ортидан шарақлатиб ёпаркан, ўз озорини билъакс англатган, сийратиндан томган киноя ила ҳали-ҳануз яшаб келаётган кичик, аммо шуур каби чек-чегарасиз бир макон. Ёвбон мамлакатларга элтгувчи кўхна дарибозасига келсак, асрлар сўнгра Ҳайдалиш куйи ила қувилмиш Бобурни “ўғлум эди” дея хайқирарақ, ҳақиқат кўзларига “тупроқ тортди”...
Ҳааалигача Ўзбекистон харитасининг энг олд қаторида бўй кўрсатиб туради. Андижон бу ерда яшовчи андижонликларга эш, айни тупроқ ила “қориштирилган” замин бўла олди уларга. Менинг кабилар хариж, албатта. Ҳар куни эрталаб йўл-йўлакай машинадан иниб, пиёда 20 дақиқа юриб манзилимга етаман. Тасаввур қилмоқчи бўлсангиз: шу 20 дақиқада Андижон шаҳрининг ярмини “юриб қўяман”.
Андижонда 1 йилдан буён яшовчи бир ажнабий дейди:
-Ҳаётим қорарди, яшамоқ учун ҳаво йўқ бу шаҳарда. Кендимга келайин деб, айлангани чиқаман – “Ўзбегим”у “Наврўз-Мўл”дан ташқари жой йўқ. Бу шаҳарда ёлғиз қолишнинг ҳеч иложи йўқ – ҳар ерда одам, одам, одам.. Ижара уйимда айлана олмайман – у ёқдан-бу ёққача 14 қадам! Ё Оллох, қаерга келиб қолдим!? Эсон-омон бу ердан кетиб олсам, миямдаги хотирам ва телефонимдаги барча Андижон сувратларини бир-бир қириб йўқотаман”..
Уни юпатиш учун сўзбилги бўғзимдан биргина “вах”дан бошқа бир товуш ҳам чиқакелмади. Тилим тутулди. Сайр қилса бўладиган қаер бор, дея ўйимда давом этгуним фурсатда ажнабий чуқур “уф” тортиб, ўрнидан туриб кетди.
Андижон! Шу ажнабийга озор берма, лутф эт! Бобурингни юлиб отганингни бир даха юзингга солмайман. Қўйгин, шу бечорага “сим-сим” эшикларингни очиб, андижонлик элиталар борар манзиллар қаписини очиб бергин, шаҳаргина!.
Мени қўявер, мен ҳар кун 20 дақиқа пиёда юраркан, сенинг юзингга эмас, кўчаларингдаги японча дарахтлар япроғига боқа-боқа ўзимни Японияда деб, лош каби осмонингдаги булутларга атайин сотиб олганим – мовий кўзойнакларим орқали боқиб, уларни тўқ мовий рангда кўриб, ўзимни Швейцарияда, салкам Гуржистонда, қулоқларимга тақалик ускунадан таралмиш олан ябанжи мусиқаларни тинглаё-тинглай ўзимни Оврупо, энг ози Туркия-ю Озарда ҳис этмакка кўндим,
кўндирдим кўксимдаги у ҳурлик васвасари олмуш Руҳимни...
Шунақа гаплар.
Ҳеч-йўқ, соянгда энг гўзал ва сокин мажриҳи ҳолларинг, маконларингдан бахраманд бўлайлик. “Сим-сим” эшикларингни оч, ой Андижон!?
Сабоҳат Раҳмон
